Rola manganu w organizmie

Spis treści

Mangan jest pierwiastkiem śladowym, który występuje w organizmie w niewielkich ilościach. Mimo to pełni ważną rolę w wielu ważnych procesach biologicznych, m.in. w tworzeniu kości, metabolizmie energetycznym czy jako antyoksydant. Jakie właściwości ma mangan i jak zapewnić odpowiedni poziom tego pierwiastka w organizmie?

Mangan – rola w organizmie człowieka

Mangan (Mn) to pierwiastek chemiczny odkryty w 1774 r. przez szwedzkiego chemika, Johanna Gottlieba Ghana. Należy do grupy metali przejściowych i występuje w postaci 15 izotopów, obecnych m.in. w glebie, wodach powierzchniowych i morskich. W organizmie człowieka mangan znajduje się głównie w:

mózgowiu;
nerkach;
trzustce;
wątrobie.

Mangan jest też kofaktorem licznych enzymów, które uczestniczą w metabolizmie białek, kwasów nukleinowych i kwasów tłuszczowych. Jednym z nich jest dysmutaza ponadtlenkowa (SOD), która neutralizuje wolne rodniki, chroniąc komórki przed stresem oksydacyjnym. Dzięki temu mangan wspiera procesy regeneracyjne i ochronne w organizmie.

Mangan – rola w metabolizmie energetycznym

Mangan odgrywa istotną rolę w metabolizmie energetycznym, będąc kofaktorem enzymów zaanagażowanych w przemianę węglowodanów. Pierwiastek ten uczestniczy w procesie przekształcania glukozy w energię. Ponadto wpływa również na prawidłową syntezę i rozkład kwasów tłuszczowych. Wspomaga także metabolizm białek i ich wykorzystanie jako źródła energii.

Mangan – wsparcie na stawy i układ kostny

Mangan wpływa korzystnie na zdrowie układu kostnego, biorąc udział w syntezie enzymów, które regulują metabolizm kości.

Jest kofaktorem takich enzymów jak glukozamina-syntaza, które wspomagają tworzenie i odbudowę tkanki kostnej, co przyczynia się do prawidłowego wzrostu, utrzymania wytrzymałości kości.
Wspiera procesy mineralizacji, które mają istotne znaczenie dla gęstości kości, a zatem również dla ich odporności
Jest też niezbędny do prawidłowego funkcjonowania osteoblastów, czyli komórek odpowiedzialnych za produkcję nowej tkanki kostnej, jak również osteoklastów, które uczestniczą w jej resorpcji.
Usprawnia również proces syntezy kolagenu – podstawowego białka w tkance łącznej i chrząstce stawowej, które odpowiada za elastyczność, wytrzymałość i regenerację stawów.

Mangan – właściwości

Mimo, że mangan to pierwiastek śladowy, jest istotnym wsparciem dla organizmu:

przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego
przyczynia się do utrzymania zdrowych kości
pomaga w prawidłowym tworzeniu tkanek łącznych
pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym

Sprawdź również: Glukozamina na stawy – działanie, zastosowanie

Mangan w jedzeniu – gdzie występuje?

Organizm człowieka nie jest w stanie samodzielnie syntetyzować manganu, w związku z czym musimy dostarczać go wraz z codzienną dietą. Pierwiastek ten występuje w dużych ilościach w:

płatkach owsianych;
produktach zbożowych;
nasionach roślin strączkowych (np. fasola biała);
owocach morza;
kaszy gryczanej, jęczmiennej i jaglanej;
orzechach laskowych, włoskich i piniowych;
owocach (np. ananas, morele);
warzywach (np. korzeń pietruszki, szpinak, jarmuż, burak, kalafior);
czerwonym mięsie;
tofu;
ciemnej czekoladzie i kakao;
herbacie (czarnej i zielonej).

Co ważne, około 20% dziennego zapotrzebowania na mangan dostarczamy dzięki spożywaniu wody pitnej w większych ilościach. Warto w tym celu sięgać po wodę mineralną, najlepiej o średnim lub wysokim stopniu mineralizacji, która zawiera m.in. wapń, magnez i mangan.

Jak może objawiać się niedostateczna podaż manganu w organizmie?

Zgodnie z zaleceniami ekspertów Instytutu Żywności i Żywienia dzienne spożycie manganu dla osób dorosłych powinno wynosić 2,3 mg dla mężczyzn i 1,8 mg dla kobiet (https://www.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2020/12/Normy_zywienia_2020web-1.pdf, dostęp online: 28.04.2025). Wartości te mogą być jednak wyższe w zależności od indywidualnych potrzeb organizmu, aktywności fizycznej, a także stanu zdrowia.

Jeśli twoja dieta nie pokrywa zapotrzebowania na ten pierwiastek, twój organizm może wysyłać sygnały, że tak jest. W takiej sytuacji możesz zauważyć u siebie :

pogorszoną kondycję skóry (sucha, popękana), wypadające włosy i słabe paznokcie;
częste zmęczenie i spadek nastroju
dyskomfort ze strony układu kostnego,
problemy z koncentracją